افريقا تونس : فرمانرواى بنى حفص در اين‌زمان حسن نام دارد . ( 932 - 941 ه . ق . ) ( 1525 - 1534 م . ) در اين‌زمان يكى از امراى حفصى از خير الدين بربروسه استمداد طلبيد . خير الدين در سال 941 هجرى ( 1534 م ) تونس را به نام سلطان عثمانى تصرف كرد ، ليكن حسن به كمك شارل پنجم يك سال بعد مملكت خود را بازيافت و به فرمان وى يك دسته از سربازان اسپانيايى در تونس در محلى به نام غلته « 1 » مستقر شدند . اين ناحيه از اين تاريخ به دست دزدان دريايى افتاد و آنها در سال 976 هجرى ( 1568 م . ) شهر تونس را تصرف كردند . حسن در مقابل كمكى كه شارل به او كرده بود ، خراجگزار اسپانيا شد . سرانجام در سال 981 هجرى ( 1576 م . ) سنان پاشا تونس را به تصرف خود درآورد و مولا محمد آخرين امير حفص را روانهء استانبول گردانيد . در حقيقت سلسلهء بنى حفص توسط روساى دزدان دريايى و دولت عثمانى منقرض گرديد . « 2 » مراكش : فرمانرواى بنى وطأس در اين‌زمان احمد ابن محمد است . ( 936 ه . ق . ) ( 1530 م . ) و آخرين فرد بنى وطأس ، در مراكش محمد الثانى ابن احمد است . ( 957 ه . ق . ) ( 1550 م . ) كه در اين‌زمان تاب پايدارى در برابر قدرت شرفاى سعدى نياوردند و شهر فاس در سال 956 هجرى ( 1549 م . ) سقوط كرد . شرفاى مراكش ، خود را از فرزندان حسن ابن على ابن ابيطالب ( ع ) مىدانستند و خود را شريف كه جمع آن شرفا است ، مىناميدند . استقلال آنها از سال 951 هجرى ( 1544 م . ) شروع مىشود كه به دو گروه فلالى و حسنى تقسيم مىشدند ، ليكن در مدت شش سال سلسلهء فلالى جانشين سلسلهء حسنى شد و هميشه رقيب يكديگر بودند . يك دسته از آنها در شهر فاس و دستهء ديگرى در شهر مراكش اقامت داشتند . نيجر : پادشاه نيجر در اين‌زمان سونينكه ( ماما دوتوره ) « 3 » ( 1493 - 1529 م . ) است كه

--> ( 1 ) . Goletta ( 2 ) . ر ك . دايرة المعارف اسلام ، مقالهء حفصيان ، به قلم ه ر . ادرس . ( 3 ) . Soninke ( Manadoutore )